Rezerwaty krajobrazowe

Koniuszanka I, rezerwat o powierzchni 24,04 ha został utworzony w 1978 r. dla ochrony obszarów ze zjawiskiem sufozji. Strumień Koniuszanka koło osady Rakarnia zanika, by "wypłynąć" ponownie 2 km dalej ze źródeł wysiękowych. Szlak cieku podziemnego znaczą osuwiska, tak zwane leje sufozyjne; około 1980 roku sufozja uległa zakłóceniu, zamulone zostały koryta cieków podziemnych, rezerwat leży  pomiędzy osadami leśnymi Rakarnia i Moczysko w gminie Nidzica. Jest oddalony o blisko 4 km od osady Moczysko. Jedzie się szosą Napiwoda-Jedwabno. Po prawej stronie szosy znajduje się miejsce zaniku strumienia, zaś w odległości 1,5 km na północny zachód od osady - źródeł wysiękowych.

  Źródła rzeki Łyny im. prof. R. Kobendzy, utworzono w 1950 r. rezerwat zajmuje 121 hektarów, obejmuje kilkadziesiąt źródeł wysiękowych dających początek Łynie. Rzeka ma długość 264 km, z czego 190 km w Polsce. Źródła Łyny znajdują się na wysokości 135 m   n.p.m., a granicę Polski przekracza na wysokości 27 m  n.p.m. Dolina porośnięta jest lasem łęgowym. Ma strome zbocza dochodzące do 40 m wysokości, porośnięte lasami mieszanymi. Leży w gminie Nidzica, przy krańcu wsi Łyna. Omawiany rezerwat, z uwagi na swoje nieprzeciętne wartości poznawcze jest dostępny dla zwiedzających. Dla wygody zwiedzających przy rezewacie urządzone zostały parkingi, a ponadto schody i pomosty, ułatwiajace penetracje zboczy i obserwowanie interesującego zjawiska, jakim jest wsteczna erozja źródliskowa.

 

Jezioro Kośno, rezerwat o powierzchni 1247,84 ha powstał w roku 1982 obejmuje duże jezioro nie zagospodarowane turystycznie, otoczone starymi borami. Zachowany naturalny krajobraz, ponadto cisza stwarzają doskonałe warunki dla ptactwa. Rezerwat ten jest zatem ostoją ptactwa wodnego i drapieżnego. Leży w w gminach Pasym i Purda, w odległości 12 km na wschód od Klewek, na południe od szosy Olsztyn - Szczytno.

Jar Brynicy, rezerwat o powierzchni 0,43 km obejmuje stromy jar rzeki Brynica, pokryty drzewostanem liściastym o charakterze naturalnym, z bardzo bogatym runem. Spotykano tu węża gniewosza, zimorodka, bociana czarnego, pluszcza. W rzece występuje rzadki glon krasnorost. Rezerwat leży w gminie Lidzbark Welski, w odległości 7,5 km na południowy zachód od Lidzbarka Welskiego. Nad jezioro można się dostać idąc leśną drogą od stacji PKP Klonowo do wsi Nosek i 1 km na zachód z biegiem rzeki Brynica.

 

Dolina rzeki Wałszy, rezerwat utworzony w 1957 r.o powierzchni 220,47 ha objęto ochroną w celu zachowania krajobrazu malowniczo ukształtowanego odcinka doliny Wałszy, głęboko wcinającej się w morenowe wzgórza porośnięte starodrzewem mieszanym. Flora rezerwatu liczy ok. 300 gatunków. Spośród roślin chronionych występują tu widłak jałowcowaty, buławnik czerwony, podkolan biały i inne. Deniwelacje terenu sięgają 60 m, średni spadek rzeki wynosi 5,13%. Wartko płynące wody rozpryskują się o rumowisko głazów wymytych z moreny. Rezerwat znajduje się w gminie Pieniężno. Północna granica rezerwatu przebiega koło Pieniężna, a zaczyna się w miejscu przecięcia linii PKP z rzeką Wałsza, południowa zaś 4,5 km w dół Wałszy, koło wsi Wojnity.

 

Jezioro Dobskie, rezerwat o powierzchni 1776 ha powstał w roku 1976, obejmuje fragment dobrze zachowanego krajobrazu polodowcowego w postaci licznych głazów na brzegu. Na tym jeziorze znajduje się Wysoki Ostrów "Wyspa Kormoranów ". Rezerwat leży w gminie Giżycko, w odległości 13 km na wschód od Kętrzyna i 10 km w prostej linii na północny zachód od Giżycka.

Głazowisko Fuledzki Róg, rezerwat o powierzchni 0,4 km'obejmuje głazowisko na półwyspie, będące miejscem zlotu żurawi. Największy głaz ma 9,3 m obwodu. Rezerwat leży w gminie Giżycko. Z drogi Giżycko-Doba należy 1 km za Gutami skręcić w prawo, dalej podążać 3,5 km do Fuledy i 1 km przez pola na północ.

 

Jezioro Nidzkie, rezerwat o powierzchni 29,35 km' stanowi typowy element Pojezierza Mazurskiego. Rynnowe jezioro otoczone borami objęte jest strefą ciszy. Rezerwat leży w gminie Ruciane-Nida, bezpośrednio na południe od Rucianego-Nida.