Gietrzwałd

  Powrót

Wieś leży na trasie nr 16 pomiędzy Olsztynem a Ostródą, w okolicy licznych lasów i jezior.Wieś założyła w pruskim polu Gudikus kapituła warmińska w 1352 r. na 70 włókach, zasadźcą był Dietrich.
Gietrzwałd został zniszczony w czasie wojen polsko-krzyżackich w XV w.W roku 1455 zrabowały wieś wojska krzyżackie Jerzego von Schliebena, w czasie wojny w latach 1519-1521 uległa ponownemu zniszczeniu, w połowie XVI wieku była nie zagospodarowana, mimo to istniała szkoła, a także działała karczma, którą w 1645 roku otrzymał rajca olsztyński, Jerzy Kunigk.
W 1656 Gietrzwałd miał obszar 70 włók, a na nich gospodarowało 3 sołtysów i 17 chłopów, były już 2 karczmy i młyn.W roku 1783 Gietrzwałd liczył 57 dymów, w 1807 r. grabieży dokonały tu wojska francuskie. W 1863 w Gietrzwałdzie znaleźli schronienie polscy powstańcy styczniowi; w 1877 roku nastąpiły cudowne objawienia Matki Boskiej, które nadały tej miejscowości niebywały rozgłos, odtąd Gietrzwałd stał się wsią pielgrzymkową.
Andrzej Samulowski
założył tu pierwszą polską księgarnię na Warmii, w Gietrzwałdzie wydano też pierwszy próbny numer, Gazety Olsztyńskiej w roku 1886, w 1892 powstało Polsko Katolickie Towarzystwo ,,Zgoda"; w 1906 roku dzieci podjęły próbę strajku w obronie nauczania religii w języku polskim.

W roku 1919 zorganizowano polską szkołę, w 1920 odbył się w Gietrzwałdzie zjazd kół śpiewaczych z Warmii, który zgromadził ok. 5000 uczestników; w latach 1922-1939 działało koło Związku Polaków w Niemczech, szkoła polska istniała w latach 1929-1933, a także świetlica i biblioteka polska.
Kościół zbudowano w XIV w. w latach 1405-1409 proboszczem był Jan Sternchen, po zniszczeniu świątynię odbudowano w końcu XV w. i konsekrował ją sufragan warmiński, Jan Wilde, w 1500 roku, konsekracji ołtarza głównego dokonał w 1580 r. bp. warmiński, Marcin Kromer. W latach 1866-1868 podjęto prace budowlane związane z przebudową, w 1884 roku kościół rozbudowano, po 1945 roku w Gietrzwałdzie znajdowała się siedziba gminy, w 1978 roku mieszkały 624 osoby.
We wsi jest: dom kultury, księgarnia, bar, słynna karczma, restauracja, hotel, stacja benzynowa, posterunek policji, sklepy, ośrodek zdrowia, bank spółdzielczy, poczta, studium kształcące katechetów, Dom Pielgrzyma, szkoła podstawowa, a na cmentarzu grób poety warmińskiego Andrzeja Samulowskiego