Wieś leży w odległości ok. 13 km od wsi Pawłowo, położonej przy szosie
Olsztynek - Nidzica, oraz ok, 3 km od wsi Stębark.
Wieś założono najprawdopodobniej w końcu XIV wieku. Następna wzmianka o wsi pochodzi z 1514, w
tym roku Johann Auerswald sprzedał 40 włók w Grunwaldzie Pawłowi Samynske. W roku 1540 były
majątek i wieś, gospodarowało 19 chłopów, w 1567 Grunwald należał do Jakuba von
Schwerina, od 1619 roku do braci Fincków, na początku XVIII wieku wieś spłonęła, w 1705
roku z 40 włók tylko 28 było uprawianych, a 12 zalesionych. W 1717 wieś odbudowano,
gospodarowali chłopi szarwarkowi, owczarz i kowal; w 1783 roku Grunwald znajdował się w
posiadaniu rodziny Finckensteinów, było wówczas 13 dymów; w r. 1820 Grunwald stanowił wieś
szlachecką z folwarkiem, mającą 10 dymów i 61 mieszkańców, w 1939 roku we wsi mieszkało 241 osób.
15 lipca 1410 między miejscowściami :Grunwald, Ładwigowo, Ulnowo, Zybułtowo i Stębark doszło do największej bitwy w ówczesnej europie wojsk polsko-litewskich z krzyżackimi, zakończonej wielkim zwycięstwem Polski, zwaną bitwą pod Grunwaldem. W dniu 17 lipca 1410 roku kancelaria królewska odnotowała nazwę wsi Grynwald".
Pole bitwy okoliczna ludność wg relacji Ernsta
Wiecherta z 1868 r. nazywała bojewzisko; w roku 1411 Krzyżacy
zbudowali kaplicę, poświęconą w 1413 przez bpa pomezańskiego, Jana Rymanna; pod
koniec XVI wieku kaplica popadła w ruinę.
W wieku XVIII i XIX do kaplicy przybywały liczne
pielgrzymki, w roku 1901 Niemcy postawili głaz upamiętniający śmierć wielkiego mistrza, UIryka von Jungingena.
| |
W roku 1914 m.in. na polach Grunwaldu
rozegrała się bitwa między wojskami niemieckimi a rosyjskimi, zakończona zwycięstwem
niemieckim, Niemcy nazwali ją bitwą pod Tannenbergiem; w
roku 1920 przed plebiscytem strona polska zorganizowała na polach Grunwaldu patriotyczne spotkanie.
W 1945 roku Grunwald został wsią gminną są tu poczta, szkoła podstawowa, hotel,
restauracja, ośrodek zdrowia oraz Muzeum Bitwy Grunwaldzkiej. Do zabytków oprócz Muzeum
należą dwór murowany z XIX w. przebudowany w XX w. oraz park podworski.
Na Wzgórzu w 1960, w 550 rocznicę zwycięstwa, wzniesiono zaspół pomnikowy, składający się z pomnika-obelisku , 11 masztów, amfiteatru z umieszczoną przed nim makietą przedtsawiającą usytowanie wojsk przed bitwą. Przy drodze do Wzgórza Pomnikowego stoi obelisk wzniesiony w 1983 z kamienia pochodzącego ze zburzonego przez hitlerowców Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie. W odległości 700 m na zach. od amfiteatru znajdują się ruiny kapliczki. Kapliczkę zbudowano prawdopodobnie w 1411, konsekrowano 13 II 1413. W 1414 została zniszczona, potem odbudowana. W XV wieku kapliczka podupadła, a w XIX wieku rozebrana.
W trakcie badań archeologicznych w latach 1959-1960, odsłonięto fragmenty murów kaplicy, o obok nich, w kilku miejscach, szczątki uczestników bitwy.
|
|
|
Powrót